كلیه محصولات آرایشی و بهداشتی كه به منظور مراقبت و نگهداری از بدن (بجز صورت) استفاده میشوند در این دسته قرار می گیرند.
این فرآورده ها از نظر نوع كاربری و شكل محصول دارای تنوع زیادی می باشند. در ذیل نوعی از تقسیم بندی اینگونه محصولات ارائه شده است، 
تقسیم بندی بر اساس كاربرد:

فرآورده های آرایشی و بهداشتی به طور كلی به دو دسته كلاسیك و طبیعی دسته بندی می شوند.

 

فراورده های پاک کننده (clenser)

پاك كننده های پوست محصولاتی هستند كه سبب برطرف شدن كثیفی، گرد و غبار، كورنئوسیت های كنده شده از سطح پوست، میكروارگانیسم ها، سبوم، باقیمانده عرق و مواد آرایشی از روی سطح پوست می گردند.

 

فرآورده های مرطوب کننده(moisturizer)

مرطوب كننده ها سبب حفظ رطوبت ، نرمی و انعطاف لایه شاخی پوست می گردند. عملكرد مرطوب كننده ها در نگهداری آب پوست، در راستای سامانه های طبیعی حفظ رطوبت و چربی های بین سلولی لایه شاخی می باشد. این فرآورده ها همچنین لایه ای محافظ بر روی پوست ایجاد می كنند تا بتوان مواد آرایشی را با ایمنی بیشتری استفاده كرد. تمام انواع پوست اعم از خشك یا چرب، حداقل دو بار در روز به استفاده از مرطوب كننده نیاز دارند.

 

فرآورده های ضدعفونی کننده(sanitizer)

ژل های ضدعفونی كننده دست در مواقعی كه استفاده از آب و صابونهای معمولی میسر نباشد. به ویژه برای والدینی كه فرزند كوچك دارند. مورد استفاده قرار می گیرند. پس از آنکه شما از ضدعفونی كننده ها برای تمیز كردن دستهایتان استفاده كردید، 99/9% از میكروب های مضر بوسیله ژل ضدعفونی كننده كشته شده است.

 

فرآورده های ساینده(scraper)

فرآورده های ساینده صورت و بدن برای برداشتن طبقات سلولی فوقانی لایه شاخی به صورت مكانیكی(سایش) بكار برده می شوند. مواد موثره این فرآورده ها كه دارای قابلیت سایندگی می باشند، در یك پایه پاك كننده صابونی یا غیر صابونی پراكنده می گردند. مواد موثره اصلی این فرآورده ها شامل ذرات پوست گردو یا بادام، آرد بادام، ذرات پلی استیرن، سنگ پا یا ذرات اكسید آلومینیوم می باشد. گلیسرول به عنوان ماده جاذبه الرطوبه در اغلب این فرآورده ها به كار برده می شود. برای استفاده از این فرآورده ها ابتدا پوست توسط این فرآورده ها شستشو داده شده، سپس توسط فرآورده ساینده مورد نظر ماساژ داده می شود. این عمل در حدود 30 ثانیه انجام و سپس فرآورده از روی پوست شسته می شود. میزان مصرف معمول این فرآورده 1 تا 3 بار در هفته می باشد.

 

فرآورده های محافظت کننده(protector)

محافظت كننده ها با ایجاد لایه ای بر روی پوست، آنرا در برابر عوامل مضر مانند نور UV حاصل از آفتاب یا بعضی تركیبات شیمیایی و مواد آرایشی محافظت می كنند. این فرآورده ها از نفوذ مواد خارجی مانند آب، حلال های چربی و آلودگی های محیط به پوست جلوگیری می كنند. مهمترین دسته این تركیبات، فرآورده های ضد آفتاب می باشند. یك ماده شیمیایی محافظت كننده نور UV باید دارای خصوصیات زیر باشد:

  • توانایی جذب محدوده وسیع یا یك بخش مشخص از طول موج های UV را داشته باشد بدون اینكه در اثر جذب این پرتوها دچار تجزیه شیمیایی گردد. زیرا در صورت تجزیه شیمیایی این ماده، توانایی و كیفیت آن در جذب پرتوهای UV كاهش می یابد. همچنین ممكن است در اثر تجزیه شیمیایی ماده ضد آفتاب، موادی ایجاد گردد كه برای پوست سمی یا تحریك كننده باشد.
  • دارای خصوصیات مطلوب از نظر وارد كردن آنها در پایه های فرآورده های آرایشی بوده و به راحتی در پوست نفوذ كند.
  • در برابر پاك شدن یا شسته شدن با آب یا ترشحات عرق مقاوم باشد.
  • نیاز به استفاده مكرر برای حفظ اثرات حفاظتی نداشته باشد.
  • در غلظتهای پایین اثرات حفاظتی بالا داشته باشد.
  • سمی، محرك یا حساسیت زا برای پوست نباشد. 

 

فرآورده های نرم کننده(emolient)

این مواد دارای خاصیت پوشانندگی بوده و قرار گرفتن لایه نازكی از آنها بر روی پوست باعث إحساس نرمی و لطافت آن می شود، به همین جهت به این مواد، نرم كننده اطلاق می گردد. این مواد با كاهش تبخیر نامحسوس آب از سطح پوست، سبب باقی ماندن رطوبت در لایه شاخی و افزایش محتوای آب آن می شوند. این فرآیند یك اثر سریع و آنی نمی باشد. برطرف شدن سریع علائم خشكی پوست، بیشتر مربوط به قدرت این مواد در پر كردن شكاف های ایجاد شده در سطح لایه شاخی و چسباندن مجدد كورنئوسیت های كنده شده و برآمده به سطح این لایه می باشد.

 

فرآورده های تقویت کننده(nourishment)

این تركیبات باعث تغذیه و ترمیم بهتر پوست می شوند.
پر مصرف ترین و رایج ترین مواد این دسته، ویتامینها خصوصا ویتامینE ، ویتامین A ، و پانتنول می باشد كه به عنوان نرم كننده مورد استفاده قرار می گیرند. همچنین ویتامین C (اسید آسكوربیك) نقش بسیار مهمی در سنتز كلاژن پوست دارد.
دسته دیگر، مشتقات پروتئین ها از قبیل پروتئین هیدرولیز شده، آمینو اسید ها و پروتئوگلیكانها _از مواد طبیعی موجود در خود پوست- می باشند كه استفاده از آنها بر روی پوست سبب ایجاد احساس راحتی و نرمی در آن می گردد.
اسیدهای چرب ضروری مانند گامالینولئیك اسید می تواند سبب كاهش تبخیر نامحسوس آب از اپیدرم گردد. تصور می رود كه این ماده قابلیت پیوستن به چربی های ساختمانی اپیدرم و در نتیجه افزودن انعطاف پذیری و خاصیت ارتجاعی آن را داشته باشد.

 

فرآورده های قابض(tonic)

این فرآورده ها به نام های مختلف از قبیل تونیك ها، شاداب كننده ها یا قابض های پوست نامیده می شوند. این محصولات معمولا توسط یك پد پارچه ای روی پوست مالیده شده و مقادیر اندك آلودگی باقیمانده پس از مصرف پاك كننده ها، باقیمانده های ناشی از مصرف صابون ها یا پاك كننده های امولسیونی و همینطور سلول های مرده و جدا شده لایه شاخی را از سطح پوست پاك می كنند. استفاده از این فرآورده ها موجب احساس تمیزی، تازگی و نیروی تازه در پوست قبل از مصرف 
مرطوب كننده ها و مواد آرایشی می گردد. ماده موثره اصلی این فرآورده ها را یك ماده قابض تشكیل می دهد. اثرات قابض این فرآورده ها متفاوت بوده و درجات مختلفی را شامل می شود. این درجات عبارتند از : ایجاد سفتی در پوست، بلند شدن موها، كاهش موقتی در قطر منافذ پوست، كاهش عرق، انعقاد سریع خون در زخم های تازه و بهبود پوست.

 

فرآورده های ضد عرق(antiperspirant)

یك ماده ضد عرق طبق تعریف ماده ای است كه بتواند ترشح عرق از غدد عرقی را به میزان قابل توجهی كاهش دهد. این مواد بر فیزیولوژی بدن اثر می گذارند لذا در بعضی از كشورها از جمله انگلستان جزء مواد دارویی طبقه بندی می شوند البته در عمل، قوانین وضع شده در مورد تجویز داروها در مورد این مواد اعمال نمی گردد. تاكنون نظرات زیادی برای تشریح مكانیسم كاهش عرق برای مواد ضد عرق ارائه شده است. از بین این نظرات، پذیرفته شده ترین آنها، انتشار مواد فعال ضد عرق( مانند تركیبات آلومینیوم كلرید یا كمپلكس های آلومینیوم-زیركونیوم كلرید)به داخل مجاری غدد عرقی و خنثی شدن تدریجی مواد فعال یاد شده در این محل می باشد. این عمل سبب ایجاد ژل هیدروكسید آلومینیوم پلیمری می شود كه باعث مسدود شدن جزئی غدد عرقی و كاهش تعریق می گردد. این عمل در pH معادل یا كمتر از pH معمول سطح پوست انجام می گردد.

 

فرآورده های برطرف کننده بوی بد(deodorant)

یك ماده بوبر یا دئودورانت دارای یك اثر كاملا سطحی بوده و وظیفه پوشاندن یا كاهش بوی عرق ناشی از ترشحات غدد عرقی خصوصا در ناحیه زیر بغل را دارد. این عمل با استفاده از یك ماده ضد باكتری یا یك اسانس انجام می گیرد. مواد ضد باكتری با از بین بردن باكتری های تجزیه كننده ترشحات عرق از تجزیه و بدبو شدن آن جلوگیری می كنند. یك ماده ضد عرق ممكن است دئودورانت نیز باشد ولی یك دئودورانت فاقد خواص ضدعرقی می باشد. بطور مثال املاح آلومینیوم علاوه بر اثر ضدعرق، بدلیل pH ذاتی پایین دارای خاصیت باكتریواستاتیك نیز می باشند. 
فرآورده های بوبر جزء مواد آرایشی طبقه بندی شده و هیچگونه ضوابط و محدودیت خاصی بر استفاده از آنها اعمال نمی گردد.

 

فرآورده های رایحه درمانی(aromatherapic)

آروماتراپی در لغت به معنای رایحه درمانی است و هدف آن استفاده از رایحه جهت درمان بیماری ها می باشد. یك تركیب آروماتراپی دارای روغن های ویژه ای ( essential oil ) بوده كه خاصیت رایحه درمانی دارند. این فرآورده ها به صور مختلف به بازار عرضه می شوند. به عنوان مثال به صورت مایعات دستشویی، شامپو بدن، شامپو موی سر، روغن های بدن، لوسیون ها و …
امروزه اعتقاد بر این است كه با استنشاق بوی این تركیبات می توان بیماری های روحی چون استرس، افسردگی و یا حتى برخی بیماریهای جسمی را درمان كرد.

 

فرآورده های چند منظوره(multifunction)

اكثر فرآورده های آرایشی و بهداشتی به صورت چند منظوره بوده، بدین معنی كه هم زمان بیش از یك خاصیت را دارا می باشند. مثلا هم خاصیت پاك كنندگی داشته و هم خاصیت مرطوب كنندگی یا نرم كنندگی، یا هر دو خاصیت را دارند.