آشنایی با تولید خمیردندان

 

مراحل تهیه غذای خوشمزه ای را كه در در پیش رو دارید تصور كنید. آیا می توانید بدون یك دستور العمل خوب و یا بدون داشتن هنر آشپزی از بهترین و مرغوب ترین موادخام، غذای لذیذی تهیه نمایید ؟ آیا می توان نقش انكارناپذیر امكانات و تجهیزات آشپزخانه های بزرگ و مدرن كه به عده زیادی، با حفظ كیفیت مطلوب، سرویس می دهند را نادیده گرفت ؟

به نظر شما چه عامل یا عواملی موجب طعم دلپذیر یك غذای خوب می شود ؟ 

- مواد خام استفاده شده ؟
- مرغوبیت مواد خام ؟
- دستورالعمل پخت ؟
- دست پخت آشپز ؟
- نظارت سرآشپز ؟
- تجهیزات آشپزخانه ؟ 

اگر تاكنون آشپزی كرده باشید بی تردید پاسخ خواهید گفت: همه این موارد!

برای تولید یك محصول بهداشتی نیز وضعیت تقریبا مشابهی برقرار است. همانگونه كه هیچ آشپزی نمی تواند بدون در اختیار داشتن مواد خام مرغوب به صورت ایده آل آشپزی نماید، به همین نسبت، تولیدكننده ای كه مواد اولیه خوب در اختیار ندارد نیز نمی تواند محصول نهایی خود را به صورت مطلوب ارائه دهد. از طرف دیگر همانگونه كه آشپزی خوب، بدون داشتن دستور العمل، تجربه و ابتكار آشپز امكان پذیر نیست، بدون داشتن یك فرمولاسیون خوب و كارشناسان مجرب نیز نمی توان محصولی موفق خلق و تولید نمود. به همین ترتیب همانطور كه برای سرویس دادن به تعداد زیادی از افراد، تجهیزات و امكانات بزرگ و كنترل دقیق سر آشپز لازم است، برای تولید محصول در مقیاس صنعتی نیز نقش اساسی و پراهمیت تجهیزات پیشرفته خط تولید و نظارت مستمر بر محصول تولیدی انكار ناپذیر می باشد.

با در نظر گرفتن این مثال ساده ناگفته پیداست كیفیت نهایی یك محصول بهداشتی و آرایشی نه تنها به ماهیت و مرغوبیت مواد اولیه و نوع فرمولاسیون به كار گرفته شده، بلكه بستگی زیادی به جنس تجهیزات ساخت و بسته بندی در واحد تولیدی دارد.
شركت پاكسان - تولیدكننده ای كه شعار اندیشیدن به سلامت خانواده را از دیرباز سرلوحه کار خویش قرار داده است – بعنوان بزرگترین و مجهزترین شركت تولید كننده محصولات بهداشتی، آرایشی و شوینده برای همه ایرانیان شناخته شده است.
بخش های مختلف تولیدی این كارخانه، مجهز به مدرن ترین ماشین آلات صنعتی بوده و تحت نظر متخصصین مجرب مشغول فعالیت می باشد.
به عنوان نمونه سری به خط تولید خمیردندان در شركت گلتاش- تولید كننده محصولات بهداشتی و آرایشی پاكسان- می زنیم تا شما با روند تولید این محصول آشنا شوید.

 

مرحله ساخت

همانگونه كه ذكر شد مواد اولیه مناسب و مرغوب شرط اولیه محصول با كیفیت است. مواد اولیه خمیردندان كه از منابع معتبر و شناخته شده تهیه شده اند در بشكه های در بسته و به صورت كاملا بهداشتی حمل شده و وارد كارخانه می گردد.
مواد اولیه با رعایت كلیه استاندارد های بهداشتی وارد انبار و نگهداری می شوند. شرایط انبارداری مناسب در كیفیت مواد اولیه و همچنین محصول نهایی نقش مهمی دارد. مواد اولیه و محصولات در انبار در ظروف دربسته و بالاتر از سطح زمین نگهداری می شود.سپس در زمان ساخت با استفاده از بشكه های مخصوص به سمت سالن ساخت حمل می گردد. برای جلوگیری از ازدحام در سالن تولید، جریان مواد، محصولات و پرسنل از یكدیگر جداسازی و مشخص گردیده است.

 

          

 

تصویری كه ملاحظه می كنید یكی از مخازن ساخت خمیردندان (موسوم به ژل تانك ) در شركت گلتاش ( از شركت های وابسته به پاكسان در اصفهان) می باشد. قبل از شروع ساخت اولین قدم، اطمینان از پاكیزگی و استریل بودن مخازن است. بنابراین ابتدا این مخزن و مسیرهای مربوط به آن به خوبی شسته شده و در صورت لزوم ضد عفونی می گردد.

 

سپس مواد اولیه تشكیل دهنده پایه خمیر دندان -كه ماده ژل شده ای شبیه ژل موی سر می باشد و به نام ژل خمیر دندان موسوم است - توسط سیستم های دقیق دیجیتال توزین، بارگیری شده و وارد مخزن ساخت می شوند. 

 

 

سیستم توزین در حال بارگیری مواد اولیه
در این مرحله ابتدا ماده ژل كننده اصلی یعنی كربوكسی متیل سلولز كه به اختصار سی.ام.سی نامیده می شود درگلیسرین حل شده و پس از افزودن آب تشكیل ژل می دهد. گلیسرین نه تنها در این مرحله نقش حلال را برای سی ام سی بازی می كند بلكه در فرمولاسیون نهایی خمیر دندان به كمك سوربیتول نقش نگهدارنده رطوبت را خواهد داشت. ماده شیرین كننده خمیردندان معمولا ماده سدیم ساخارین است كه برای برطرف نمودن طعم نامطبوع محصول در این مرحله به پایه خمیر اضافه می گردد. علاوه بر آن برای جلوگیری از پوسیدگی دندان تركیبات حاوی فلوئوراید (مانند سدیم مونو فلورو فسفات) و برای جلوگیری از آلودگی میكروبی محصول ماده نگهدارنده (مانند سدیم بنزوات) در این مرحله افزوده می شود. دقت وسایل اندازه گیری در آزمایشگاه و سالن تولید از اهمیت بسزایی در كیفیت محصول نهایی برخوردار است وسایل اندازه گیری به طور مرتب و توسط تیمی متخصص كالیبره می گردد.
سپس محتویات موجود در ژل تانك وارد تانك جداگانه ای مجهز به دستگاه خلا می گردد. ماده ساینده كه به لحاظ اهمیت آن حدود نیمی از وزن خمیر دندان را تشكیل می دهد در این مخزن به ژل ساخته شده اضافه شده و عمل اختلاط به مدت چند دقیقه انجام می گردد. پس از كامل شدن عمل اختلاط، ماده فعال كننده سطحی سدیم لوریل سولفات كه نقش آن تشكیل كف خمیردندان است به خمیردندان اضافه می شود، پس از تكمیل عمل اختلاط برای اطمینان از یكنواختی، خمیر تشكیل شده با استفاده از دستگاهی به نام هموژنایزر هموژن و یا یكنواخت می گردد. سپس ماده طعم دهنده به خمیر اضافه می شود. خمیر تشكیل شده بعد از این مرحله به علت انجام عمل اختلاط و یكنواخت سازی با هوا مخلوط می شود كه این هوا باید قبل از بسته بندی از بین برده شود.

 

مرحله هواگیری با سیستم خلاء

پس از انجام عمل اختلاط و یكنواخت سازی، مدتی زمان داده می شود تا كف تشكیل شده در اثر اختلاط مواد اولیه فروكش نماید. از آنجا كه كف تشكیل شده به شدت ریز و متراكم بوده و به دلیل سختی خمیر راحتی خارج نمی شود، بر خلاف شامپو و سایر مایعات شوینده در این مرحله احتیاج به هواگیری توسط سیستم خلا می باشد.

 

پس از تكمیل عمل هواگیری از محصول ساخت شده نمونه برداری شده و نمونه ها برای انجام تست های شیمیایی و میكروبی به آزمایشگاه ارسال می گردد.

 

بسته بندی

پس از اطمینان از عدم آلودگی میكروبی محصول و تطابق نتایج آزمون های فیزیكوشیمیایی با مقادیر استاندارد، محصولی كه در مرحله اول ساخته شده بود به مخازن ذخیره جهت عمل بسته بندی منتقل می گردد. مخازن ذخیره از جنس استیل ضدزنگ بوده و در مقابل خوردگی مقاوم می باشد. به طور كلی تجهیزاتی كه در قسمت ساخت و بسته بندی مورد استفاده قرار می گیرد باید اولا قابل شستشو و ضدعفونی كردن باشد به طوری كه در مقابل موادی كه به این منظور استفاده می شود، مقاومت كافی از خود نشان دهد ثانیا به دور از آلودگی های محیط مانند گرد و غبار، دود ورطوبت نگه داری شود. این نكته حائز اهمیت است كه عمل شستشو و ضدعفونی كردن به طور مرتب و طبق یك برنامه ریزی مشخص روی آنها صورت پذیرد تا محصول از گزند آلودگی در امان بماند.

 

 

بخش بسته بندی كاملا از قسمت ساخت جدا می باشد. در بخش بسته بندی نیز همانند سالن ساخت كف، دیوارها، سقف و پنجره ها نه تنها از لحاظ جنس مصالح ساخت بلكه از لحاظ طراحی بسیار مهم و مورد توجه می باشد. این ملاحظات در طراحی سالن های تولید در نظر گرفته شده است پاكیزگی، قابلیت شستشو و سهولت تعمیرات نكته ای است كه در مورد سقف و دیوارها در نظر گرفته شده است. برای جلوگیری از ورود ذرات گرد و غبار بهتر است درجایی كه تهویه كافی هست پنجره ها از نوع بازنشدنی باشند اما پنجره هایی كه رو به محیط باز است حتما باید توری شده باشد.

 

                     

 

نور سالن تولید و بسته بندی باید كافی باشد. لامپهای مجهز به حفاظ در مكانهایی كه نیاز به روشنایی و دید است تعبیه گردیده است. به نحوی كه در صورت شكستن احتمالی موجب آلودگی محصول نگردد.