آشنایی با پارچه و لباس

 

فرآیند شستشو فرآیند پیچیده‏ای است كه شامل برهم كنش فیزیكی و شیمیایی بین شوینده و چرك در سطح پارچه و آب می باشد. كارآیی شستشو به خواص پارچه، نوع چرك، كیفیت آب، تكنیك شستشو و تركیب شوینده بستگی دارد. خواص پارچه نیز مستقیما به جنس آن وابسته می‏باشد. در ادامه اطلاعات مفیدی درباره انواع پارچه و چرك به منظور دستیابی به شستشوی بهینه ارائه می‏گردد.

 

تاریخچه منسوجات

 

منسوجات براساس منشأ، به دو دسته بزرگ طبیعی و مصنوعی قابل تقسیم است كه هركدام به زیر شاخه‏ های دیگری تقسیم می‏شود. 

 

منسوجات طبیعی

 

الیاف کتانی: جزء قدیمیترین منسوجات شناخته شده است وزمان پیدایش آن به بیش از 5000 سال قبل از میلاد برمی‏گردد.پارچه حاصل از این الیاف درگذشته بعنوان پوشش تدفین فراعنه مصری بكار می‏رفته است. بزرگترین تولیدكننده‏های آن روسیه، لهستان، آلمان، بلژیك و فرانسه و بزرگترین صادركننده‏های آن ایرلند شمالی و بلژیك است.

الیاف پنبه ای: پیدایش آن به 3000 تا 5000 سال قبل از میلاد و بیشتر در مصر باستان، برمی‏گردد. اختراع اولین ماشین پنبه ‏پاك‏ كنی در 1793 انقلاب عظیمی در زمینه استفاده از آن به‏‏وجود آورد. باتوسعه ماشین های بافندگی در سال 1884 بهبود قابل توجهی در منسوجات سال پنبه ای به وجود آمد. تولید كننده های اصلی آن ایالات متحده، روسیه، چین و هند و تولید كننده های فرعی پاكستان، برزیل، تركیه، مصر، مكزیك و سوئد است.

شم: پیدایش آن به 3000 سال قبل از میلاد برمی گردد.منبع تولید آن شامل بیش از 40 نوع گوسفند می باشد كه بیش از 200 نوع پشم در درجه های متفاوت تولید می كنند. تولید كننده های عمده آن استرالیا، نیوزلند، چین، آفریقای جنوبی و آرژانتین است.

ابریشم: این ماده ظاهرا 2600سال قبل از میلاد، اولین بار توسط یك شاهزاده چینی كشف شد. ابریشم از دو تار طولانی بهم چسبیده تشكیل شده كه پیله كرم ابریشم را می‏سازد. كشت ابریشم از سال 1725 قبل از میلاد، تحت حمایت همسر امپراطور چین آغاز شد.درحال حاضر بزرگترین تولید كننده و صادركننده ابریشم، ژاپن است.

 

 الیاف مصنوعی

 

ریون: جزء اولین الیاف مصنوعی است كه اولین بار درسال 1910 در ایالات متحده ساخته شد.

استات: اولین تولید تجاری این الیاف در سال 1924 در ایالات متحده به انجام رسید.

نایلون: اولین تولید تجاری آن در سال 1939 در ایالات متحده بود. این نوع در حال حاضر پرمصرف‏ترین الیاف مصنوعی را تشكیل می‏دهد.

اسپاندكس: اولین تولید تجاری آن در سال 1959 در ایالات متحده انجام شد. این الیاف از نوع الیاف كشسان بوده كه تا صد درصد كش آمده و مجددا جمع می‏شود.

پلی‏الفین/پلی‏پروپیلن: اولین تولید تجاری در سال 1961در ایالات متحده به انجام رسید. این پلی‏الفین اولین و تنها جایزه نوبل جهانی در این زمینه را كسب نموده است.

میكروفیبرها: اولین تولید تجاری آنها در سال 1989 در ایالات متحده بود . امروزه گستره وسیعی از میكروفیبرها اعم از پلی‏استر، نایلون، آكریلیك، ... تولید می‏شود. میكرو فیبرها 100 بار نازك‏تر از موی انسان هستند.

لیوسل: اولین تولید تجاری این الیاف در سال 1993 در ایالات متحده انجام شد. لیوسل از خمیر چوبی كه درخت آن برای این منظور پرورش داده می‏شود به دست می‏آید.

 

انواع منسوجات

 

الف) الیاف طبیعی

 

آنگور(Angora): الیافی طبیعی است که از دو منشا موی نوعی بزغاله ( مراجعه به موهر) و موی خرگوش بدست می آید. الیاف تهیه شده از موی خرگوش بسیار نرم، سبک، گرم و غالبا به منظور ارزانتر شدن بصورت ترکیبی با سایر الیاف عرضه می شود. موارد استفاده عمده آن در پوشاک زمستانی، ژاکت کت تزیینات لباس، پلور و ازمیان لوازم منزل در پتو و روکش مبل است.

موی شتر: الیافی طبیعی است که از انواع شتر به دست می آید.این الیاف بااستحکام عایق مناسبی بشمار می رود. عمده کاربرد آن در پوشاک زمسستانی، جوراب، تزیینات لباس، شال، کت و ژاکت و ازمیان لوازم منزل در پتو و روکش مبل می باشد.

کشمیر: الیافی طبیعی است که از بزغاله کشمیری تهیه میشود. از مشخصات آن می توان به نرمی بسیار زیاد، زیبایی، برخورداری از قابلیت آویختن و قیمت گران اشاره کرد. عمده کاربرد آن در پوشاک زمسستانی، جوراب، تزیینات لباس، شال، کت و ژاکت و ازمیان لوازم منزل در پتو و روکش مبل می باشد.

پنبه: الیافی طبیعی است با پایه سلولزی که از گیاه پنبه دانه به دست می آید. از مشخصات آن میتوان به راحتی، نرمی، قابلیت چاپ و رنگرزی، قابلیت شستشو با ماشین و خشکشویی، سهولت در دوزندگی و مقاومت اشاره کرد. عمده کاربرد آن در انواع البسه و ازمیان لوازم منزل در پرده، لووردراپه، روتختی، ملحفه، حوله، رومیزی، دستمال سفره و غیره میباشد.

کنف: الیافی طبیعی با پایه سلولزی است. از پنبه 3 بار محکم تر است. در برابر اشعه ماوراء بنفش و آلودگی های میکروبی مقاوم میباشد. ازدیگر مشخصات آن میتوان به برخورداری از قابلیت شستشو با دست و خشکشویی، زبری و سهولت در رنگرزی اشاره نمود.

کتان: الیافی طبیعی با منشا گیاهی است. دو برار محکم تر از پنبه است. از مشخصات آن میتوان به راحتی، استحکام، برخورداری از قابلیت شستشو و خشکشویی، مناسب برای دوخت و دوز، سهولت چاپ و رنگرزی و مقاومت در برابر سایش اشاره نمود. این الیاف در انواع مختلف از کم وزن تا بسیار متراکم و سنگین موجود است. در این نوع الیاف مشکل الکتریسیته ساکن و گلوله شدن مشاهده نمی شود. موارد استفاده آن درانواع البسه و همچنین در لوازم منزل بعنوان پرده، لووردراپه، روتختی، ملحفه، حوله، رومیزی میباشد.

موهر : در واقع نوعی پشم است که از موی بزغاله آنگور بدست می آید. از مشخصات آن می توان به بلندی الیاف، استحام، زیبایی، نرمی، گرمی، سبکی، سهولت رنگرزی و مقاومت در برابر رنگ پریدگی اشاره نمود. این الیف کشسان ترین الیف طبیعی بوده و عایق بسیار خوبی محسوب می شوند. مشکل چروک شدن، ازشکل افتادن و کرک شدن در موهر مشاهده نمی شود. موارد استفاد آن در پوشاک زمسستانی، جوراب، تزیینات لباس، کت، کت و شلوار، لباس زنانه و لباس راحتی و ازمیان لوازم منزل در پتو و روکش اشیاء، رومبلی، دراپه، فرش و قالیچه می باشد.

رامی (Ramie): الیافی طبیعی است که به نام علف چینی معروف می باشد. بسیار نمگیرتر از کتان است اما به سرعت نیز خشک می شود. در برابر کپک و فساد مقاوم است. از دیگر مشخصات آن میتوان استحکام خوب، ظاهر نرم و زیبا، برخورداری از الیافی با مقاومت کم در مقابل پیچ و تاب و خاصیت ارتجاعی بسیار کم را برشمرد.از نظر ظاهری شبیه به کتان و لی با کیفیت پایین تر است که بسرعت چروک می خورد. بهتر است همواره بصورت ترکیب با سایر الیاف بکار رود. عمده کاربرد آن در انواع البسه و ازمیان لوازم منزل در پرده، دراپه، رومبلی، روتختی، ملحفه، حوله و رومیزی میباشد.

ابریشم: الیافی طبیعی است که توسط کرم ابریشم تنیده می شود. از مشخصات آن می توان به نرمی، صافی، زیبایی، برخورداری از قابلیت های آویختن، دوزندگی، چاپ و رنگرزی، شستشو با دست و خشکشویی و مقاومت در برابر سایش اشاره نمود. ابریشم ظریف ترین الیاف طبیعی است که به مدت طولانی نباید در معرض نور آفتاب قرار گیرد. مشکل گلوله شدن در آن مشاهده نمی شود اما مشکل الکتریسیته ساکن را دارد. عمده کاربرد آن در انواع البسه و ازمیان لوازم منزل در پرده، دراپه و رومبلی می باشد.

پشم: الیافی است که از پوست انواع گوسفند بدست می آید. مشخصات پشم را میتوان راحتی، نرمی، سبکی، مجلل بودن، قابلیت شستشو، سهولت در رنگرزی، قابلیت کاربرد فراوان، مقاوم در برابر چین خوردگی، و نم گیر بودن برشمرد. موارد استفاده عمده پشم در انواع پوشاک به خصوص پوشاک زمستانی، لباس زنانه،کت، پلوور، ژاکت، شلوار، دامن، لباس بچه، جوراب کشباف و روسری می باشد. کاربرد در لووردراپه، فرش ، پتو و رومبلی ، موارد استفاده پشم در لوازم و اثاثه منزل است. 

الیاف گیاهی دیگر: الیافی طبیعی دیگراز گیاهان آباکا، موز و آناناس به دست می آید. الیاف به دست آمده از درخت موز و آناناس از نظر ظاهری شبیه به به کتان بوده و سبک، زیبا، قابل شستشو و نگهداری آن بسیار آسان است.این الیاف غالبا بصورت ترکیبی با الیاف دیگر بکار می رود چنانکه ترکیب آن با الیافی نظیر ابریشم و پلی استر بافت زیبایی را بوجود می آورد.کاربرددیگران در انواع البسه و پوشاک ورزشی، همچنین در سرویس خواب می باشد.

 

ب) الیاف مصنوعی

استات: الیافی مصنوعی با پایه سلولزی است. از مشخصات آن می توان به زیبایی، نرمی، امکان داشتن تنوع رنگ، برخورداری از قابلیت آویختن، مقاومت در برابر بید، کپک و آب رفتگی، جذب بسیار کم رطوبت و در نتیجه خشک شدن سریع اشاره نمود. سطح این نوع الیاف گلوله نمی شود اما تاحدودی مشکل الکتریسیته ساکن مشاهده می شود. بطور معمول برای استات فقط خشکشویی مجاز است اما بهتر است همواره به برچسب آن توجه شود ندرتا انواعی با قابلیت شستشو نیز وجود دارد. غالبا بصورت ترکیبی با سایر الیاف بکار می رود. با پیشرفتهای اخیر انواع مخملها، کرپها، تافته ها و ساتن های استات در بازار وجود دارند. عمده کاربرد آن در لباس زنانه، بلوز، آستر لباس و لباسهای رسمی و نیز بعنوان لوازم منزل در پرده، دراپه، روکش مبل و روتختی است.

آکریلیک: الیافی مصنوعی است که غالبا پوشاک پاییز و زمستان را تشکیل می دهد. شبیه به پشم است اما نگهداری آن بسیار ساده تر است. از مشخصات آن می توان به سبکی، نرمی، سهولت رنگرزی و چاپ، برخورداری از قابلیت شستشو با ماشین و خشک کردن سریع، کشسانی، مقاومت در برابر چروک شدن و آب رفتن اشاره نمود. دارای ظاهری زیبا مانند پشم و پنبه و یا ترکیب آن دو است اما محل تا تا خوردگی در آن باقی نمی ماند . در برابر حشرات موذی، موادشیمیایی و چربی و نیز در برابر نور آفتاب مقاوم است. ایراد عمده این الیاف الکتریسیته ساکن و پرز شدن می باشد. باوجود نرمی و سبکی بسیار گرم است به همین دلیل غالبا پوشاک پاییز و زمستان را تشکیل می دهد. عمده کاربرد آن در پوشاک زمستانی،لباس بچه، بلوز، لباس ورزشی، جوراب و لباسهای کشبافت و نیز بعنوان لوازم منزل در پتو، روکش، قالیچه و چادر و سایبان فضای باز است.

الاستواستر: الیافی مصنوعی و با کیفیتی مشابه پلی استر است. از مشخصات آن می توان به کشسانی، برخورداری از قابلیت شستشو، تحمل دمای بالای شستشو، مقاومتی عالی در برابر رنگ پذیری، تغییر رنگ و زردشدگی اشاره نمود. در مواقعی که به الیاف کشسان نیاز است جایگزین خوبی برای اسپاندکس می باشد. عمده کاربرد آن در انواع البسه، و لباسهای ورزشی است.

لیوسل: الیافی مصنوعی با پایه سلولزی است. از مشخصات آن می توان به قابلیت شستشو با ماشین و خشکشویی اشاره نمود.