کنترل کیفیت در هنگام طراحی                         کنترل کیفیت در هنگام تولید

 

 

کنترل کیفیت در هنگام طراحی

شركت پاكسان در راستای سیاست واستراتژی کلان خود كه مشتری محوری است،تلاش دارد تا با انتخاب مرغوبترین مواد اولیه مصرفی، بهره گیری از گسترده ترین دانش فنی و نظارت دقیق بر كیفیت تولیدات، همواره محصولات خود را مطابق با استانداردهای بین المللی ومورد رضایت مشتری از نظر كیفیت وكارایی عرضه كند.

این شركت همواره سعی بر این دارد تا از میان منابع متفاوت موجود ، بهترین و با كیفیت ترین نوع از مواد اولیه را جهت استفاده در تولید محصولات خود بكار گیرد.بدین منظور واحد خرید پس از بررسیهای لازم اقدام به سفارش ماده مورد نظر می نماید.

پس از تهیه و خریداری ، محموله جهت كسب مجوز ورود به شركت و استفاده در پروسه تولید به واحد کنترل کیفیت كه مجهز به امكانات وسیع ومدرن آزمایشگاهی است و از پرسنل متخصصی برخوردار می باشد،ارسال می گردد.دراین واحد پس از آنالیز، در صورت مطابق بودن ماده با استانداردهای بین المللی و تایید نهایی ،برای مصرف وارد خط تولید می شود.

آزمونهای كنترل كیفیت به منظور مطابقت مواد ومحصولات با استانداردهای ملی و بین المللی در تمامی مراحل از خرید مواد اولیه تا ورود آن به خط تولید ، حین فرایند تولید و نهایتا روی محصولات نهایی ، به صورت دقیق و منظم صورت می گیرد تا بتواند تمام انتظاراتی كه از آن میرود را به نحو مطلوب بر آورده نماید.

مراجع این آزمونهاعبارتند ازاستانداردهای ملی ایران كه از طرف مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران تهیه و تدوین شده است، استانداردهای بین المللی مرتبط ، استاندارد ایران – ایزو 9001 و روش های آزمون استاندارد داخلی.

درتدوین استاندارد مواداولیه، ازاطلاعات دریافتی از شركت تآمین كننده ماده مورد نظرنیزاستفاده می شود و جهت تعیین مشخصات نوع ومقدار بسته بندی مواداولیه، ازواحدهای برنامه ریزی وانبارها، كنترل كیفیت و تولید نظرخواهی بعمل می آید.

تدوین استاندارد محصول با توجه به نیازها و پیشنهادات واحدهای تحقیق وتوسعه ، بازاریابی داخلی وخارجی، كمیته محصولات جدید و واحدتولید انجام می پذیرد.

 

به طور كلی طراحی یك محصول جدید و یا اصلاح و بهینه سازی آن در قالب مراحل زیر انجام می شود:

  • دریافت پیشنهاد طراحی و تولید محصولات جدید/ اصلاح و بهینه سازی محصولات موجود در مواردی از قبیل صادرات، عرضه به بازار داخل ،
  • بهینه سازی كیفیت، كاهش هزینه و …
  • انجام مطالعات، بررسی و آنالیزهای مختلف بمنظور امكان سنجی تولید محصول تهیه فرمولاسیون مقدماتی و تهیه نمونه
  • انجام اقدامات لازم برای دریافت پروانه ساخت
  • انجام اقدامات جهت تهیه مواد اولیه و تولید محصول جدید و ارائه فرمول اجرایی
  • تدوین استاندارد و مشخصات برای مواد اولیه جدید
  • تدوین استاندارد و مشخصات برای محصول جدید
  • تدوین روش اجرایی آنالیز مواد اولیه جدید

 

هرمحصول باتوجه به انتظاراتی كه ازآن می رود دارای عملكرد خاصی می باشد، لذا در حین طراحی فرمولاسیون باید دقت کافی بعمل آید تا برای تولید محصولی اقدام شود كه كارآیی وبازدهی مناسبی داشته باشد.این امر در مورد محصول ‍‍پودر كه یك شوینده عمومی است نیز به دقت رعایت می شود.

پارامترهای مهمی كه درتعیین سودمندی و كارایی یك پودر شوینده مد نظر است را میتوان مورد اشاره قرارداد :

 

 

یكی از پارامترهای مهم بیانگر كارایی یك شوینده، نتیجه ایی است كه در اثر شست و شو حاصل می شود. بارزترین انتظاری كه باید شوینده پس از شست وشو برآورده سازد ، حذف چرك و لكه های متداولی است كه در زندگی روزمره با آنها درگیر هستیم.

جهت ارزیابی قدرت پاك كنندگی شوینده ، روش استاندارد ومطمئنی تحت عنوان تست كارایی شست و شو(Washing Performance ) موجود میباشد. این روش به عنوان راهنمایی برای اندازه گیری توانایی شوینده در از بین بردن چركهایی كه به طور مصنوعی بروی پارچه ها ی استاندارد بوجود آمده اند ، كاربرد دارد و جهت ارزیابی استاندارد بودن محصولات مورد استفاده قرار میگیرد.

 

آزمون كارآیی شامل مراحل زیر می باشد:

 

شست و شو:

شست و شو شامل حذف هرگونه چرك و لكه به وسیله یك محلول آبی از شوینده می باشد.

برای این منظور پارچه های چرك استاندارد كه حاوی چركهای مصنوعی ایجاد شده از قبیل لكه های خون، شكلات، چای، قهوه ، كلروفیل گیاهان و … می باشند، در دستگاهی به نام Laundrometer یا همان دستگاه شستشوی آزمایشگاهی با استفاده از محصولات مورد نظر شسته میشوند.

 

 دستگاه laundrometer

 

 تمام شرایط شستشو از قبیل دما،زمان و میزان شوینده مصرفی مطابق با شرایط شستشوی خانگی درج شده برروی بسته های شوینده است تا در نهایت مقایسه ای از نظر قدرت پاك كنندگی صورت گیرد.

 

آبكشی :

آبكشی شامل حذف محلول چرك و مواد جداشده و قابل استخراج در مرحله شست وشو در یك محیط آبی می باشد.

 

خشك كردن:

پارچه های شسته شده برای خشك شدن برروی رخت آویز یا سطح تمییزقرار میگیرند تا به تدریج خشك شوند.

 

اتو كشی :

در این مرحله چین و چروكهای سطح پارچه را با اتو كردن صاف كرده ودر عین حال باید مراقب بود تا درجه بالای منع گرمایی(اتو) براقی و سفیدی روی سطح پارچه ایجاد نكند،زیرا این عامل در انعكاس نور تابیده شده موثر خواهد بود.

 

 اندازه گیری میزان انعكاس (Reflectance)

در این مرحله هدف ارزیابی سطح پارچه های شسته شده به كمك دستگاه Spectrafelash است.دراین روش نور با زاویه مشخصی از یك منبع نوری به سطح پارچه تابیده شده و میزان انعكاس نور بازتابیده شده مشخص می گردد.

این دستگاه حساسیت بسیار بالایی نسبت به تغییرات و ناهماهنگی در سطح پارچه دارد.

در نهایت از طریق مقایسه بین پارچه های شاهد (شسته نشده) وپارجه شسته شده، دستگاه پارامترهای لازم و موثر در نتیجه گیری نهایی را در اختیار قرارداده و می توان میزان قدرت پاك كنندگی را محاسبه كرد.

 

دستگاه  Spectraflash

 

مقایسه بین پارچه های شسته شده با پودرهای مختلف و درصدهای مختلف آنزیم

 

 

لازم به ذكر است، این تست علاوه بر استفاده در مقایسه محصولات داخلی و خارجی و كمك در ارائه فرمولاسیون بهتر، به منظور تست دیگر مواد مصرفی در فرمولاسیون مانند براق كننده های نوری(اپتیكال برایتنر) ، اسانس و میزان كارآیی آنزیمها كه جزء افزودنیهای مهم می باشند نیز كاربرد دارد .

 

شاخص های فیزیکوشیمیایی مورد سنجش درهنگام طراحی:

 

  • pH و درصد قلیایی آزاد: یك پودر مناسب از نظر مصرف كننده، نباید آسیبی به پوست وارد نماید . محدوده pH باید به صورتی باشد كه پوست دست تحریك نشود و حساسیتی برای فرد ایجاد نكند .

 

  • دانسیته : دانسیته یا گرانروی پودر شوینده باید به صورتی باشد كه مصرف كننده از نحوه ریزش پودر احساس رضایت داشته باشد . همچنین داشتن ظاهری مناسب , همگن و یكنواخت بودن محصول وعدم وجود كلوخه در پودر از موارد مهم و مورد توجه می باشد .

 

  • درصد موا د نامحلول: محلول شستشو باید دارای حداقل مواد نامحلول در آب باشد تابرروی لباس لكه های نا خواسته حاصل از شستشو ایجاد نكند .

 

  • اكتیو: مواد فعال سطحی ( سورفكتانتها) كه باعث حذف چرك از روی پارچه و معلق یا محلول كردن چرك در محلول شستشو می شوند، نقش مؤثری در میزان پاك كنندگی پودر شوینده ایفا می كنند .این نقش مربوط به میزان اكتیو درنمونه پودرمی باشد. همچنین یك پودر شوینده مناسب بایستی از نظر پایداری مورد بررسی قرار گیرد .

 

پایداری شامل موارد زیر می باشد :

 

1- پایداری اسانس :

رایحه مطلوبی كه از یك نمونه پودر شوینده مورد انتظار است باید تا زمان مصرف آن پایدار بماند . بدین منظور نمونه های تهیه شده در سه شرایط محیط ( در25 درجه) , یخچال(زیر 4 درجه سانتیگراد) و آون(37 درجه سانتیگراد و70% رطوبت) مورد آزمایش قرار می گیرد . عدم تغییرات شدید در این محیط ها نشان دهنده پایداری اسانس از زمان تولید , حین حمل و نقل , نگهداری در فروشگاه و در نهایت استفاده توسط مصرف كننده می باشد . پایداری رایحه اسانس پس از عمل شستشو از عوامل مهم در قابل قبول بودن یك نمونه اسانس می باشد. نمونه هایی كه ازنظرپایداری مورد تایید قرارگرفته اند برای پذیرفته شدن نوع رایحه توسط افراد مجرب ( با دانش تخصصی دراین زمینه )و با توجه به نیازوسلیقه مشتری جهت استفاده در پودر انتخاب می شوند.

 

2- پایداری بلیچ های اكسیژنه :

در انتخاب نوع بلیچ باید دقت شود كه بلیچ color safe باشدوصدمه ای به رنگ لباس وارد نكند.

بلیچ های مورد استفاده درپودرهای ماشینی دونوع اند:سدیم پربورات و سدیم پركربنات.

بلیچ ها برای ازبین بردن لكه هایی مانند قهوه،چای،آب میوه و ... مورد استفاده قرار می گیرند. بلیچ ها به سرعت در آب حل می شوند واكسیژن آزاد می كنند وبدین وسیله باعث تمیزی و در نتیجه حذف چرك وبو می گردند.

برای ارزیابی پایداری نمونه بلیچ بعد از یك بازه زمانی معین ، میزان درصد بلیچ موجود در نمونه پودر مجددا اندازه گیری می شود . برای این منظور چند نمونه از پودر تولید شده در یك روز ، در بازه های زمانی مشخص و معمولا با فاصله دو هفته مورد آزمایش قرار میگیرند و نموداری از درصد بلیچ رسم میشود، تغییرات نمودار نشان دهنده مقدار بلیچ مصرفی در پودر میباشد.

علاوه بر موارد ذكر شده، نحوه بسته بندی نیز دارای اهمیت می باشد . در مورد پودرهای شوینده ، جنس مقوای جعبه و كارتن باید به گونه ای باشد كه پایداری لازم را در مقابل فشارهای احتمالی داشته باشند و محصول حداكثر ایمنی را در مقابل رطوبت ناشی از حمل و نقل و نگهداری دارا باشد .

همچنین چسبهای مورد استفاده جهت بسته بندی جعبه ها نباید در حین حمل و نقل و هنگام نگهداری در فروشگاه ها و قبل از مصرف توسط مصرف كننده ، پایداری خود را از دست داده و وباعث باز شدن در جعبه شود . در نظر گرفتن محلی برای باز كردن جعبه پودر برای سهولت مصرف نیز باید مورد توجه قرار گیرد . از نظر ظاهر نیز جعبه پودر باید به گونه ای باشد كه مورد رضایت مصرف كننده قرارگیرد.

 

 

ازدیگر محصولات شوینده،مایعات لباسشویی می باشند.درآزمایشگاه تحقیق و توسعه این محصولات ازنظر شاخص های زیر موردبررسی وكنترل قرار می گیرند:

 

 

سودمندی و كارآیی

اولین و مهمترین شاخص در فرآیند تایید محصول، عملكرد ویژه آن میباشد. لذا آزمایشات لازم حین طراحی فرمولاسیون درمورد انواع محصولات انجام می پذیرد تا محصولی طراحی شود كه كارآیی مناسب ومورد انتظارراداشته باشد.

 

سهولت كاربرد

محصولات تحت طراحی به وسیله انجام آزمون هایی از قبیل اندازه گیری گرانروی (Viscosity) ، بررسی كمی و كیفی تخلیه محصول از ظروف بسته بندی و چگونگی قرار گرفتن ظرف محصول در دست و سهولت استفاده كنترل می‌شوند.

 

پایداری

در این قسمت پایداری محصولات و تعیین عمر قفسه‌ای آنها با استفاده از بررسی تغییرات ایجاد شده در هنگام نگهداری در شرایط طبیعی و همچنین شرایط تسریع شده مشخص می‌شود. عمر قفسه‌ای یك محصول مدت زمان لازم برای تغییر ناپایدارترین ویژگی از مقدار حدی آن در زمان عرضه شدن تا مقدار حدی آن در پایان عمر قفسه‌ای می باشد (معمولاَمیزان تغییر حدود 10% در نظر گرفته می‌شود).

انواع تغییرات ایجادشده درهنگام نگهداری محصول (ظرف + محتوا) شامل موارد زیر است :

 

محتوا

 

الف: فیزیكی

  • گرانروی (ویسكوزیته)
  • بافت (رسوب موادمعلق ودوفازشدن)
  • رنگ (تغییر در رنگ محصول به واسطه قرار گرفتن در نور و یا دماهای بالا)
  • رایحه
  • PH

 

ب : شیمیایی

  • دگراده شدن مواداكتیو، (تخریب مواد فعال)
  • برهمكنش بین مواد سازنده
  • آلودگی میكروبی

 

ج : میكروبیولوژی

  •  آلودگی میكروبی

 

یكی از مسائل مهم در مورد پایداری یك محصول، عدم آلودگی آن در سرتاسر مدت عمر قفسه‌ای (تا پایان تاریخ انقضاء) می‌باشد. روش مناسب جهت رسیدن به این هدف استفاده از نگهدارنده (Preservative) است.

نگهدارنده تركیب یا ماده ای است كه با غلظت مناسب به یك فرآورده اضافه شده تا میكروارگانیسم ها را از بین برده و یا از رشد و تكثیر آنها جلوگیری نماید. كارآیی ماده محافظ را نمی توان پیش بینی كرد و لذا آن را بصورت تجربی در برخورد با چالش میكروبی (Microbial Challenge) استاندارد شده تعیین می كنند (آزمون تعیین كفایت نگهدارنده). فعالیت ماده محافظ بستگی به اجزای فرمولاسیون و نوع ظرف دارد.

در آزمون چالش نمونه های جداگانه از فرمولاسیون محصول را در معرض حمله گونه های مشخص شده ای از باكتری های گرم مثبت و گرم منفی، مخمر و كپك قرار می دهند و سپس شمارش تعداد میكروب های زنده از هرگونه در فواصل زمانی تا حداقل 28 روز انجام می شود و كفایت مواد نگهدارنده مختلف بررسی می‌شود. از گونه های بیماری زا و عود كننده باكتری گرم مثبت Staphylococcus aureus ، باكتری های گرم منفی Pseudomonas aeruginosa و Escherichia coli ، مخمر Candida albicans و قارچ Aspergillus niger كه قادرند در طی ساخت و یا مصرف مكرر به فرآورده وارد شده و قدرت سازگاری و رشد در فرمولاسیون را دارند استفاده می شود. این چالش استاندارد نماینده گونه هایی است كه ایجاد عفونت جلدی و روده ای كرده و باعث تخریب و فساد محصول می شوند. همچنین از میكروارگانیسم های جدا شده از فرآورده های آرایشی، بهداشتی كه احتمالاً عامل فساد این محصولات می باشند نیز می توان علاوه بر میكروب های بالا استفاده كرد. در تمام نمونه های بدون نگهدارنده كه بعنوان شاهد مورد آزمون قرار می گیرند باید میكروارگانیسم ها رشد كنند.

 

 ظرف

 

الف : نشت كردن

ظروف محصول تحت شرایط مختلف بسته‌بندی، انبارش، حمل و نقل و عرضه نباید هیچگونه نشتی داشته باشند زیرا باعث نازیبا شدن ظاهر محصول، بالا رفتن آب (در محیطهای مرطوب) و كاهش یا افزایش گرانروی می‌شود. به این دلیل ظروف در شرایط شبیه‌سازی شده انبارش، حمل و نقل و عرضه تحت آزمون هایی جهت بررسی این مورد قرار می‌گیرند.

 

ب : خوردگی

تاثیر و برهمكنش مواد موجود در محتوا بر روی ظرف ممكن است باعث ایجاد خوردگی شود.

 

ج : ترك خوردن در اثر فشار

در هنگام بسته‌بندی، انبارش و حمل و نقل ممكن است محصول تحت فشار قرار گیرد. به این دلیل در آزمایشگاه‌های كنترل شرایط ایجاد فشار شبیه‌سازی شده و تنها ظروفی مورد تائید قرار میگیرند كه فشار استاندارد را تحمل نمایند.